Era gimnazjów w polskim systemie edukacji dobiegła końca. Choć proces ich wygaszania trwał kilka lat, ostateczna data likwidacji tych placówek to 1 września 2019 roku. Był to kulminacyjny moment reformy, która przywróciła wcześniejszą strukturę szkolnictwa. W tym artykule przyjrzymy się, jak przebiegał ten proces i co zastąpiło gimnazja, aby w pełni zrozumieć zmiany, które zaszły w polskiej oświacie.
Kiedy dokładnie zakończyła się era gimnazjów w Polsce
Era gimnazjów w Polsce ostatecznie zakończyła się 1 września 2019 roku. Był to moment, w którym wszystkie pozostałe gimnazja przestały funkcjonować w polskim systemie szkolnym. Warto jednak podkreślić, że był to jedynie kulminacyjny punkt stopniowego procesu wygaszania tych placówek. Ostatni rocznik uczniów, którzy rozpoczęli naukę w gimnazjum i ukończyli je zgodnie z pierwotnym programem, to rocznik 2003. Ci uczniowie zakończyli naukę w roku szkolnym 2018/2019, co oznacza, że to właśnie oni byli ostatnimi absolwentami gimnazjów w Polsce.
Jak przebiegał proces wygaszania gimnazjów krok po kroku
Proces wygaszania gimnazjów był ściśle powiązany z reformą systemu oświaty, która rozpoczęła się od uchwalenia ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe. Prezydent Andrzej Duda podpisał tę ustawę w styczniu 2017 roku, tym samym inicjując zmiany. Kluczowym momentem, od którego rozpoczęło się faktyczne wygaszanie, był rok szkolny 2017/2018. W tym okresie wstrzymano nabór do klas pierwszych gimnazjów. Równocześnie uczniowie, którzy ukończyli klasę VI szkoły podstawowej w roku szkolnym 2016/2017, stali się uczniami klasy VII nowej, 8-letniej szkoły podstawowej. Według danych RMF24.pl, reforma ta miała na celu m.in. przywrócenie bardziej stabilnego modelu edukacji. Szczególnym wyzwaniem okazał się rok 2019, kiedy to do szkół średnich rekrutował się tzw. "podwójny rocznik". O miejsca w liceach i technikach walczyli zarówno absolwenci ostatniej, wygaszanej klasy gimnazjum, jak i pierwsi absolwenci 8-letniej szkoły podstawowej. Ta sytuacja wymagała od szkół dodatkowego planowania i organizacji procesu rekrutacyjnego.
Co zastąpiło gimnazja? Poznaj nową-starą strukturę polskiej szkoły
Likwidacja gimnazjów oznaczała powrót do struktury szkolnictwa, która obowiązywała w Polsce przed reformą z 1999 roku. Główną zmianą było przywrócenie 8-letniej szkoły podstawowej. Ta zmiana oznaczała, że uczniowie kontynuują naukę w tej samej placówce przez dłuższy okres, co miało sprzyjać budowaniu silniejszych więzi i lepszemu przejściu przez etap edukacji podstawowej. Wraz z powrotem 8-letniej podstawówki, zaktualizowano również strukturę szkół ponadpodstawowych. Wprowadzono 4-letnie liceum ogólnokształcące, które zastąpiło dotychczasowe 3-letnie licea. Zmieniono także technika, które od teraz trwają 5 lat, zamiast dotychczasowych 4. Dodatkowo, w miejsce dawnych zasadniczych szkół zawodowych, pojawiły się dwustopniowe szkoły branżowe, które mają lepiej odpowiadać na potrzeby rynku pracy i umożliwiać dalsze kształcenie.
Dlaczego właściwie zlikwidowano gimnazja? Główne argumenty za reformą
Decyzja o likwidacji gimnazjów była wynikiem analizy funkcjonowania systemu oświaty i wskazania na pewne jego mankamenty. Zwolennicy reformy podnosili przede wszystkim dwa kluczowe argumenty. Po pierwsze, istniała chęć wydłużenia cyklu kształcenia ogólnego w jednej placówce. Uważano, że dotychczasowy podział na szkołę podstawową i gimnazjum powodował zbyt częste zmiany środowiska szkolnego dla uczniów, co mogło negatywnie wpływać na ich stabilność emocjonalną i proces nauki. Dłuższy pobyt w jednej szkole miał sprzyjać lepszemu budowaniu relacji z nauczycielami i rówieśnikami. Po drugie, wskazywano na problemy wychowawcze i integracyjne, które były przypisywane gimnazjom. Niektórzy krytycy sugerowali, że specyficzna struktura wiekowa w gimnazjach mogła sprzyjać powstawaniu trudności wychowawczych i problemów z adaptacją społeczną. Reforma miała więc na celu stworzenie bardziej spójnego i stabilnego systemu edukacji, który lepiej wspierałby wszechstronny rozwój uczniów.
